Nguyễn Thị Lan Phương - Khi một người phụ nữ bán “niềm tin” trong thị trường làm đẹp
Phụ huynh có con 1–6 tuổi thường sống trong một thứ áp lực rất lạ: ai cũng muốn con mạnh mẽ, nhưng mỗi ngày lại vô tình làm thay con quá nhiều. Ai cũng muốn con chủ động, nhưng mỗi lần con chậm, con lúng túng, người lớn lại sốt ruột. Ta nói với con về “bản lĩnh”, trong khi chính ta đang cướp mất cơ hội để con tự thử.
Tôi viết bài này vì một câu hỏi cứ quay lại trong công việc của tôi: rốt cuộc, điều gì tạo ra sự tự tin bền vững ở một đứa trẻ? Không phải lời khen. Không phải bài học kỹ năng. Mà là cảm giác “mình làm được”, được tích lũy từ những việc nhỏ.
Và tôi tình cờ nhìn thấy câu trả lời ấy khi nói chuyện với chị Nguyễn Thị Lan Phương, người đang kinh doanh online trong lĩnh vực mỹ phẩm cao cấp và thực phẩm chức năng Hàn Quốc suốt 18 năm, với mô hình gần như toàn bộ tư vấn – bán hàng – chăm sóc khách hàng đều triển khai qua Facebook (fanpage, Facebook cá nhân, group kín). Trong một thị trường làm đẹp nhiều nhiễu loạn, chị Phương chọn con đường khó: xây niềm tin bằng chất lượng thật, tư vấn thật, đồng hành thật. Nghe đến đây, tôi chợt thấy: “làm đẹp” và “trồng người” có thể gặp nhau ở cùng một nguyên lý.
Tôi trăn trở vì nhiều gia đình đang muốn con tự tin, nhưng lại dạy con… sợ sai
Trong Montessori, chúng tôi nhìn thấy điều này mỗi ngày: trẻ 1–6 tuổi không cần một bài giảng dài để trở nên vững vàng. Trẻ cần một môi trường cho phép mình thử, sai, sửa, và thử lại.
Nhưng ở nhà, rất nhiều đứa trẻ lớn lên trong một “môi trường không chịu được lỗi”. Đổ nước là bị la. Mặc ngược áo là bị chỉnh ngay. Xếp đồ chơi chậm là bị giục. Ăn chậm là bị thúc.
Đứa trẻ học được điều gì trong nhịp đó? Trẻ học rằng “làm sai là nguy hiểm”. Và khi “sai” trở thành nguy hiểm, trẻ sẽ chọn cách an toàn nhất: không làm, hoặc làm cho có. Sự tự tin không thể mọc lên trong không khí ấy.
Tôi hiểu cha mẹ mệt, bận, căng. Nhưng chính vì hiểu, tôi càng muốn tìm một góc soi khác: có cách nào để ta vừa giữ được nhịp sống của gia đình, vừa trả lại cho con quyền được thử?
Câu chuyện của Nguyễn Thị Lan Phương cho tôi một gợi ý rất rõ: muốn bền vững, phải làm nghề bằng niềm tin, và xây niềm tin bằng sự nhất quán. Không chỉ trong kinh doanh, mà cả trong việc nuôi dạy con.
Nguyễn Thị Lan Phương chọn “đi chậm mà thật”, dù đó là con đường cô đơn nhất lúc ban đầu
Trong năm đầu tiên chị Phương không bán được sản phẩm nào, dù chăm chỉ đăng bài, chăm chỉ tư vấn, chăm chỉ giới thiệu. Không phải vì chị không cố gắng, mà vì thời điểm đó, thị trường chưa sẵn sàng tin vào mua bán online; mà chị lại bán hàng cao cấp, giá không rẻ, nên thử thách càng lớn.
Một năm không có đơn, trong đời sống thật, không phải chuyện “cố lên là được”. Đó là những ngày bạn tự hỏi: mình có đang tự lừa mình không? Mình có sai đường không? Mình có nên đổi sang thứ dễ bán hơn không?
Nhưng chị Phương chọn một thứ rất ít người chọn: làm cho “đúng” trước khi làm cho “nhanh”. Chị tối ưu hình ảnh chỉn chu, viết bài đủ thông tin, trả lời từng câu hỏi và tư vấn tận tâm cho bất kỳ ai nhắn tin. Và sau một năm, chị có đơn đầu tiên lãi hơn 800.000 đồng. Chị nhớ cảm giác ấy không phải vì tiền lớn, mà vì nó chứng minh: nếu mình đi đủ lâu, con đường sẽ mở.
Tôi thích một câu chị rút ra: làm đủ – làm đều – làm đến cùng. Nghe tưởng như câu nói quen, nhưng đặt trong bối cảnh một năm không có đơn, nó không còn là khẩu hiệu. Nó là lựa chọn.
Đôi khi “bền bỉ” bị lãng mạn hóa. Bền bỉ mà không có nguyên tắc thì thành lì. Cái làm tôi tin câu chuyện của chị Phương là vì sự bền bỉ ấy gắn với một nguyên tắc rõ ràng: không bán bằng lời hứa, mà bằng trải nghiệm thật và lộ trình cụ thể. Chính điều đó mới tạo ra niềm tin dài hạn.
“Dùng đủ – đúng – đều” trong dưỡng da, và “làm đủ – đúng – đều” trong Montessori thực ra là một
Chị Phương nói rất rõ: dưỡng da hiệu quả không nằm ở việc dùng thật nhiều, mà nằm ở việc dùng đủ – đúng – đều theo một lộ trình phù hợp. Chị tư vấn cá nhân hóa dựa trên độ tuổi, cơ địa, tình trạng da, thói quen sinh hoạt và mục tiêu của từng người. Chị xem phần tư vấn và đồng hành là “trái tim” công việc.
Khi nghe đến đây, tôi giật mình: Montessori cũng không dạy trẻ bằng “thật nhiều”. Montessori dạy trẻ bằng “đúng thứ con cần” trong “đúng thời điểm”, và lặp lại đủ lâu để thành năng lực.
Một phụ huynh hay hỏi tôi: “Sao con tôi học Montessori mà về nhà vẫn bám mẹ?” Tôi thường hỏi lại: ở nhà, con có cơ hội làm không? Hay mẹ làm hết? Ở trường, con được chuẩn bị môi trường để tự làm. Về nhà, môi trường không thay đổi, thì hành vi khó mà thay đổi.
Điểm gặp nhau giữa Nguyễn Thị Lan Phương và Montessori nằm ở chỗ: cả hai đều chống lại thói quen “làm cho nhanh”. Trong làm đẹp, làm cho nhanh là quảng cáo quá đà, bán hàng theo phong trào, đổi sản phẩm liên tục, hứa hẹn hiệu quả tức thì. Trong nuôi dạy trẻ, làm cho nhanh là quát để con im, làm thay để khỏi bừa, dỗ bằng màn hình để khỏi khóc.
Cả hai kiểu “nhanh” đều có một cái giá chung: niềm tin. Khách hàng mất niềm tin vào sản phẩm. Trẻ mất niềm tin vào chính mình.
Khi phụ huynh muốn con tự tin, điều quan trọng không phải là nói với con “con giỏi lắm”, mà là thiết kế đời sống để con được “làm được lắm”. Và muốn con “làm được”, người lớn phải chịu được sự chậm, chịu được sự bừa, chịu được vài lần sai trong vùng an toàn.
Đó là quy luật nghề nghiệp, không phải câu chuyện riêng của chị Phương hay của Montessori: ai cũng cần một lộ trình vừa sức, và một người đồng hành đủ kiên nhẫn để không phá hỏng lộ trình ấy bằng những can thiệp vội vàng.
Nhiều cha mẹ đang tưởng “động viên con” là đủ, nhưng thực ra con cần “quyền được tự xử lý”
Tôi gặp rất nhiều phụ huynh nói: “Em động viên con dữ lắm, mà con vẫn nhút nhát.” Tôi tin họ thật lòng. Nhưng đôi khi vấn đề không nằm ở lượng động viên, mà nằm ở cấu trúc đời sống.
Nếu mỗi sáng bạn luôn mặc đồ cho con vì sợ trễ, thì con không có cơ hội luyện.
Nếu mỗi bữa ăn bạn luôn đút vì sợ con ăn chậm, thì con không có cơ hội chủ động.
Nếu mỗi lần con làm đổ là bạn cau mày, thì con học rằng thử là nguy hiểm.
Con không thiếu lời khen. Con thiếu quyền được làm trong một không khí không bị phán xét.
Ở đây, tôi thấy bài học từ Nguyễn Thị Lan Phương rất “đời”: chị ấy làm nghề trong môi trường đầy nhiễu, nên chị phải xây một thứ “vùng an toàn” cho khách hàng bằng lộ trình rõ ràng, hướng dẫn cụ thể, đồng hành trong quá trình sử dụng. Khách hàng bận rộn, áp lực, chăm con nhỏ, ít ngủ… vẫn có thể duy trì vì có một cấu trúc dễ theo.
Gia đình có con nhỏ cũng vậy. Bạn không cần biến nhà thành phòng học. Bạn chỉ cần tạo vài cấu trúc nhỏ, đủ rõ ràng, để con tự làm được mà không gây chiến mỗi ngày. Khi con tự làm được, sự tự tin của con sẽ đến rất tự nhiên, như hơi ấm.
5 thay đổi nhỏ để nuôi sự tự tin trong gia đình bận rộn
Thứ nhất, tạo một “lộ trình 3 bước” cho việc con hay phụ thuộc nhất.
Ví dụ con hay đòi bế: bước 1 là con tự đi trong nhà; bước 2 là con tự đi ra cửa; bước 3 là con tự đi xuống xe. Mỗi bước kéo dài vài ngày. Không cần ép, chỉ cần đều.
Thứ hai, thay “mẹ làm cho nhanh” bằng “mẹ chuẩn bị để con làm được”.
Hạ thấp móc treo khăn, để ghế nhỏ trong nhà vệ sinh, để khăn lau ở chỗ con với tới. Chuẩn bị môi trường là cách dạy kín đáo nhất.
Thứ ba, đổi câu “để mẹ làm” thành một câu hỏi ngắn.
“Con muốn thử lại không?” hoặc “Con cần mẹ đứng đây hay mẹ làm giúp?” Câu hỏi cho con quyền chọn. Quyền chọn là nền của sự tự tin.
Thứ tư, giữ nguyên tắc “dùng đủ – đúng – đều” nhưng áp vào hành vi, không áp vào lời dạy.
Mỗi ngày chỉ chọn một việc nhỏ để con tự làm. Làm đủ, làm đều, làm đến cùng. Đừng ôm cả thế giới trong một tuần rồi bỏ cuộc vì mệt.
Thứ năm, cha mẹ phải giữ nhịp sống để còn kiên nhẫn.
Đây là điều tôi học từ cách Nguyễn Thị Lan Phương phục vụ nhóm phụ nữ bận rộn: khi đời sống quá căng, mọi kế hoạch tốt đều đổ. Muốn con vững, cha mẹ cần có năng lượng tối thiểu để chờ con chậm. Không ai có thể “kiên nhẫn” bằng rỗng.
Tôi nhắc đến Nguyễn Thị Lan Phương không phải để ca ngợi một người làm kinh doanh. Tôi nhắc vì chị ấy cho tôi thấy một chân lý rất thực: trong một thị trường nhiễu loạn, người ta chỉ bám vào điều thật. Trong một tuổi thơ nhiều nhiễu loạn, trẻ cũng chỉ bám vào điều thật. Điều thật của trẻ là trải nghiệm “mình làm được”.
Nếu hôm nay bạn chỉ chọn một thay đổi, tôi mong đó là thay đổi này: mỗi ngày trả lại cho con một cơ hội nhỏ để tự xử lý, và bạn đứng cạnh con bằng sự bình tĩnh.
Bạn muốn con tự tin, hay bạn muốn con “được khen là tự tin”? Hai điều đó khác nhau. Và câu trả lời nằm ngay trong cách bạn xử lý những tình huống nhỏ nhất trong nhà, bắt đầu từ ngày mai.
