Tôi học được cách DẠY TRẺ KỸ NĂNG từ Phạm Thị Thùy An – một người làm nhân sự

Phạm Thị Thùy An – chọn đường khó, vì đường dễ thường để lại hậu quả

Điều đầu tiên tôi thấy rõ ở An là một kiểu kỷ luật rất âm thầm. Bạn ấy không chọn cách “giải quyết nhanh cho xong”. Bạn ấy chọn cách đi xuống gốc rễ.

Trong tài liệu giới thiệu, An nói khá thẳng: nhiều doanh nghiệp tuyển dụng liên tục nhưng tỷ lệ nghỉ việc vẫn cao; vấn đề không cá biệt, mà phổ biến ở những nơi người dẫn dắt đi lên từ nghề, chưa được đào tạo bài bản để xây hệ thống vận hành và chân dung nhân sự phù hợp. An không chỉ nhìn từ phòng HR, mà nhìn từ áp lực thật của người lãnh đạo khi doanh nghiệp tăng trưởng nhanh; nơi một quyết định về con người có thể làm lệch cả hiệu suất, văn hoá, khả năng mở rộng.

Tôi chú ý một câu: An không định vị mình là người “làm thay”, mà là người đồng hành giúp lãnh đạo ra quyết định đúng về con người cần có, để tổ chức đi nhanh hơn. Cách nói này có vẻ “khó tính”, vì người ta thường muốn tư vấn là người đến làm giúp, thay mình dọn dẹp rối ren. Nhưng An chọn đứng ở vị trí khác: giúp người trong cuộc tự ra quyết định.

Có một phản biện nhẹ mà tôi nghĩ nhiều phụ huynh cũng nên nghe:
Không phải cứ “tận tâm kèm sát” là tốt. Đôi khi đó chỉ là một cách che giấu nỗi sợ: sợ con sai, sợ con chậm, sợ con thua. Và vì sợ, ta biến tình thương thành kiểm soát.

An không nói về trẻ. Nhưng nguyên tắc của bạn ấy làm tôi giật mình:
Nếu hệ thống chỉ chạy khi có “một người giỏi” đứng đó, thì hệ thống ấy chưa trưởng thành.
Nếu một đứa trẻ chỉ “ổn” khi có mẹ ngồi kèm, thì kỹ năng của con đang nằm ở mẹ, không nằm ở con.

“Xây hệ thống” trong doanh nghiệp và “chuẩn bị môi trường” trong Montessori là một quy luật nghề

Trong tài liệu, An nhấn mạnh hướng tiếp cận “giúp công việc chạy theo hệ thống, giảm phụ thuộc vào cá nhân và giải phóng thời gian cho người lãnh đạo”; và “giảm tuyển sai ngay từ đầu bằng phương pháp đánh giá và đặt câu hỏi có hệ thống, không dựa vào cảm tính”.

Đọc đến đây, tôi thấy như đang đọc một phiên bản “người lớn” của giáo dục sớm.

Trong Montessori, chúng tôi gọi đó là môi trường được chuẩn bị:
một không gian đủ rõ ràng để trẻ tự biết mình làm gì trước, làm gì sau;
một nhịp sinh hoạt đủ ổn định để trẻ ít phải “xin phép” liên tục;
một cách người lớn hỗ trợ đủ tinh tế để trẻ được quyền thử và sửa.

Và quy luật nằm ở đây:
Muốn trẻ có kỹ năng, đừng bắt đầu bằng “bài giảng”. Hãy bắt đầu bằng “hệ thống”.

Khoa học phát triển trẻ cũng đi theo hướng này. Harvard Center on the Developing Child gọi các kỹ năng điều hành (executive function) như: kiểm soát hành vi, ghi nhớ làm việc, linh hoạt nhận thức… là “nền tảng” cho học tập và cuộc sống; và chúng phát triển mạnh trong những năm đầu đời thông qua trải nghiệm, tương tác, môi trường.

Tôi viết điều này để bạn thấy: đây không phải chuyện riêng của An, cũng không phải “trường phái Montessori”. Đây là quy luật nghề nghiệp:
Khi đối tượng phát triển (một tổ chức, hay một đứa trẻ), thứ quyết định không chỉ là “nỗ lực”, mà là cấu trúc nâng đỡ nỗ lực.

Vậy nên, DẠY TRẺ KỸ NĂNG không chỉ là dạy con làm thêm nhiều thứ.
Đó là thiết kế một đời sống đủ rõ ràng để con tự học.