Tác giả: trucnguyen

Có một kiểu lo lắng rất quen của phụ huynh có con từ 1–6 tuổi: con ít nói, nói muộn, nói ngọng, hoặc nói được vài từ rồi “đứng lại”. Mọi người bắt đầu chạy đi tìm ứng dụng luyện nói, lớp kỹ năng, flashcard, thậm chí bổ sung đủ loại vi chất với hy vọng “đẩy” con tiến lên nhanh hơn.

Có một câu hỏi tôi gặp lặp lại đến mức… nghe giống nhau từng chữ:
“Chị ơi, em cho con ăn rất kỹ. Sữa, thịt, cá, trứng, rau đủ cả. Mà sao con vẫn hay ốm, ăn chậm, ngủ không sâu, rồi học thì nhanh chán?”

Có một giai đoạn tôi thấy rất nhiều cha mẹ rơi vào một vòng lặp quen thuộc: sáng thì hứa sẽ bình tĩnh, trưa đến lại sốt ruột vì con ăn ít, tối thì gõ Google “thiếu chất gì”, rồi chốt lại bằng một lọ siro, một viên kẹo bổ, hoặc một gói bột “tăng đề kháng”.

Tôi gặp một người bạn làm Đông y và dưỡng sinh cho phụ nữ lãnh đạo. Điều khiến tôi nhớ không phải là kỹ thuật, mà là một nguyên tắc rất “khó chịu” với người nóng ruột: đừng xử lý phần ngọn. Hãy tìm cái gốc làm cơ thể rối nhịp. Và khi mang nguyên tắc ấy về thế giới của phụ huynh có con 1–6 tuổi, tôi chợt thấy: câu chuyện tăng chiều cao của trẻ cũng đang bị chúng ta kéo về phần ngọn quá nhiều.

Nhiều phụ huynh hỏi tôi về tăng chiều cao với một tâm thế rất giống nhau: “Con thấp hơn bạn, giờ mình phải bù gấp bằng sữa gì, canxi gì, thuốc gì?” Tôi hiểu nỗi sốt ruột đó. Nhưng càng làm giáo dục sớm lâu, tôi càng tin: chiều cao không phải cuộc đua bổ sung, mà là bài toán “đúng thời điểm – đúng nhịp – đúng nền”.

Tôi viết bài này sau trò chuyện sâu hơn với bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú, người làm trong lĩnh vực y học bào thai – một chuyên khoa nơi bác sĩ phải nhìn thấy nguy cơ rất sớm, đọc tín hiệu rất nhỏ, và chỉ can thiệp khi thật sự cần (nếu can thiệp sai nhịp, cái giá có thể rất lớn).

Tôi viết bài này sau trò chuyện với Nguyễn Khải Mỹ. Mỹ làm việc với dữ liệu, hệ thống marketing và hành vi khách hàng. Điều khiến tôi dừng lại không phải là lĩnh vực anh theo đuổi, mà là cách anh đối diện với những bài toán không có đáp án sẵn: không vội kết luận, không phản ứng theo cảm xúc, không giải quyết thay khi chưa hiểu gốc rễ.
Tôi bất giác nghĩ đến rất nhiều gia đình có con trẻ chậm nói. Có thể, điều đang cản trở ngôn ngữ của con không nằm ở khả năng phát âm, mà nằm ở một thói quen rất phổ biến của người lớn: giải quyết thay mọi bối rối nhỏ của trẻ, quá sớm.

Tôi viết bài này sau khi đọc lại một bản ghi chép về bạn tôi, Nguyễn Khải Mỹ. Mỹ làm Digital Marketing, hướng dẫn chủ doanh nghiệp chạy quảng cáo trên mạng xã hội và xây hệ thống marketing dựa trên dữ liệu, quy trình, khả năng nhân bản. Mỹ bắt đầu làm nghề từ năm 2017 và đã tham gia hơn 90 dự án ở nhiều vai trò khác nhau.

Tôi viết bài này vì một lý do rất riêng: dạo gần đây, quá nhiều phụ huynh đến gặp tôi với cùng một câu hỏi, giọng vừa lo vừa tự trách: “Sao con em vẫn ít nói vậy?”
Bạn tôi, Nguyễn Hữu Tuyên, làm trong lĩnh vực tiếp thị liên kết, đào tạo kinh doanh online và tư vấn đầu tư bất động sản. Trong một cuộc trò chuyện, Tuyên nói một câu khiến tôi nghĩ mãi: “Thông tin là đòn bẩy mạnh nhất trong thời đại số.”
Tôi không mang câu đó vào giáo dục sớm theo kiểu ví von cho vui. Tôi mang vào như một chiếc gương: nếu người lớn cần “đòn bẩy” để thoát cảnh bắt đầu từ con số không, thì trẻ 1–6 tuổi cũng cần “đòn bẩy” để bật ra ngôn ngữ, đặc biệt khi gia đình đang lo vì trẻ chậm nói

Nếu bạn đang là cha mẹ của một đứa trẻ từ 0 đến 6 tuổi, rất có thể mỗi ngày của bạn xoay quanh một câu hỏi tưởng chừng rất nhỏ nhưng lặp đi lặp lại đến mệt mỏi:
“Hôm nay con ăn được bao nhiêu?”

Rất nhiều phụ huynh tìm đến giáo dục sớm Montessori với một mong muốn rất thật: con tự tin hơn, tự lập hơn, tập trung hơn. Nhưng ít ai được nói cho biết rằng, trước khi những điều đó xuất hiện ở trẻ, người lớn phải trải qua một hành trình âm thầm và không dễ dàng – hành trình quay trở về với chính mình.

Có những người bước vào đời sống của mình không phải để giống mình, mà để giúp mình nhìn xa hơn chính con đường mình đang đi.
Với tôi, Nguyễn Hồng Ngọc là một người như vậy.