Danh mục: Thầy và Bạn bè tôi

 Có một giai đoạn, tôi nghe câu “con thấp giống mẹ” mà thấy tim mình chùng xuống. Tôi đã từng mở điện thoại lúc nửa đêm để tra đủ thứ về tăng chiều cao, rồi sáng hôm sau lại vội vã, lại quên mất điều quan trọng nhất: con đang sống trong nhịp của gia đình, không phải trong nhịp của nỗi sợ. Tôi viết bài này sau nhiều lần trò chuyện và quan sát cách bạn tôi, Phạm Đức Thiện, làm nghề trong lĩnh vực nông nghiệp hữu cơ và vật tư nông nghiệp. Không phải để kể về Thiện, mà để soi lại mình, và soi lại cách chúng ta đang nuôi con.

Tôi gặp rất nhiều phụ huynh có con từ 1 đến 6 tuổi mang trong mình một nỗi lo giống nhau: con dễ phụ thuộc, con hay chờ người lớn xử lý thay, con lúng túng khi gặp tình huống mới. Họ hỏi tôi đủ mọi phương pháp, từ giáo cụ, chương trình học, đến khóa kỹ năng. Nhưng có một câu hỏi hiếm khi được đặt ra: đứa trẻ đang lớn lên trong môi trường mà người lớn giải quyết vấn đề như thế nào?

Có một nỗi lo rất thật của phụ huynh có con 1–6 tuổi mà tôi gặp suốt nhiều năm làm giáo dục sớm:
Con mình có vẻ “lệ thuộc” quá. Bám mẹ, sợ người lạ, sợ sai, sợ thua, sợ bị la. Và thế là người lớn bắt đầu tăng “huấn luyện”: nhắc con mạnh mẽ lên, thúc con chủ động lên, dặn con phải tự làm.

 Tôi gặp nhiều phụ huynh nói rằng: “Con mình còn nhỏ quá, để lớn rồi tính.” Nhưng kỳ lạ là, chính những điều “để lớn rồi tính” lại thường thành nỗi lo lớn nhất khi con bước vào 4–6 tuổi: con dễ bỏ cuộc, khó tự làm, khó thích nghi, dễ bùng nổ cảm xúc, và nhất là thiếu một nội lực bền. Tôi viết bài này sau khi đọc lại câu chuyện của một người bạn tên Phạm Văn Bình (Sáu Bình). Anh không làm giáo dục. Anh đi qua những lần “đứng giữa ngã ba” của nghề kinh doanh, đặc biệt là giai đoạn làm đất và những cú rơi của thị trường. Và cách anh chọn đường đi khiến tôi giật mình: hóa ra, có những nguyên tắc sống của người lớn nếu giữ được, thì việc dạy kỹ năng cho trẻ sẽ nhẹ hơn rất nhiều.

 Tôi gặp rất nhiều phụ huynh có con từ 1 đến 6 tuổi, mang trong mình một nỗi lo giống nhau: “Sau này con mình có tự xoay xở được không?”. Câu hỏi đó không xuất hiện khi con đang ngoan, mà xuất hiện rất rõ khi con gặp trục trặc: làm rơi đồ, không biết bắt đầu từ đâu, dễ khóc khi bế tắc. Trong hành trình làm giáo dục sớm, tôi luôn tự hỏi: điều gì thực sự tạo nên nền tảng để một đứa trẻ lớn lên vững vàng? Một lần quan sát cách Phạm Văn Bình đi qua những giai đoạn không chắc chắn trong công việc của anh, tôi nhận ra mình đang nhìn thấy một nguyên lý quen thuộc – nhưng thường bị bỏ quên trong việc nuôi dạy trẻ nhỏ.

Tôi gặp nhiều phụ huynh có con 1–6 tuổi, câu hỏi quen thuộc luôn là: “Làm sao để con cao hơn?” Nhưng càng nghe nhiều, tôi càng thấy phía sau câu hỏi “tăng chiều cao” lại là một nỗi sợ khác: sợ con thua kém, sợ mình bỏ lỡ “thời điểm vàng”, sợ con chịu thiệt cả đời. Bài này tôi viết từ một “tấm gương soi” rất lạ: bạn tôi, Xuân Trường – một người làm nghề marketing theo tinh thần kỷ luật và hệ thống, đồng thời theo đuổi Triathlon (vận động viên 3 môn phối hợp). Không phải để kể về bạn ấy. Mà để soi lại cách chúng ta đang nuôi con.

Có một giai đoạn, tôi thấy mình và rất nhiều phụ huynh giống nhau ở một chỗ: mình lo cho con bằng tất cả tình thương, nhưng lại lo theo kiểu “chạy nước rút”.

Có một câu hỏi tôi luôn mang theo khi làm giáo dục sớm:
Vì sao có những đứa trẻ được bao bọc rất kỹ, được động viên rất nhiều, nhưng càng lớn lại càng thiếu tự tin?
Câu trả lời của tôi không đến từ một lớp học, mà đến từ cách tôi quan sát Xuân Trường—một người chọn kỷ luật dài hạn thay vì cảm hứng ngắn hạn—và soi chiếu lựa chọn ấy vào cách người lớn đang đồng hành cùng trẻ.

Tôi viết bài này sau một cuộc trò chuyện khiến mình nghĩ rất lâu về hai chữ “kỹ năng”.
Bạn tôi, Nguyễn Hữu Tuyên, làm trong lĩnh vực tiếp thị liên kết, đào tạo kinh doanh online và tư vấn đầu tư bất động sản. Điều lạ là, càng nghe Tuyên nói về “thông tin”, “hệ thống” và hành trình bắt đầu từ con số không, tôi càng thấy rõ một câu hỏi trong giáo dục sớm:
Vì sao nhiều gia đình rất chăm dạy kỹ năng cho trẻ, nhưng con vẫn mong manh, dễ bỏ cuộc, dễ phụ thuộc?
Có lẽ vì chúng ta dạy nhầm thứ “kỹ năng” dễ nhìn, mà bỏ quên thứ kỹ năng quan trọng nhất: năng lực tự đứng lên trong những việc nhỏ nhất của đời sống.

Có những người mình gặp không để học thêm điều mới, mà để buộc mình phải nhìn lại điều cũ.
Nguyễn Hồng Ngọc là một người như vậy với tôi.

Bạn từng tự hỏi: Liệu có một người phụ nữ đủ hiểu nỗi lo của cha mẹ khi nuôi dạy con trong giai đoạn 0–6 tuổi? Đó là lúc trẻ bước vào những thời kỳ nhạy cảm quan trọng nhất của ngôn ngữ, cảm xúc, tự tin tự lập và đặc biệt là khả năng trẻ tập trung. Trong hành trình ấy, cái tên Nguyễn Hồng Ngọc xuất hiện không chỉ như một chuyên gia tâm lý giáo dục, mà còn như một người mẹ đã đi qua chính những trăn trở đó, và chọn đồng hành cùng các gia đình trên hành trình nuôi con bình an và hiệu quả.

Tôi gặp ngày càng nhiều phụ huynh đến gặp mình với cùng một câu hỏi:
“Vì sao con tôi khó trẻ tập trung đến vậy, dù tôi đã cho con học đủ thứ?”