trucvietnam.com

Có một câu tôi nghe rất nhiều từ phụ huynh có con 1–6 tuổi: “Con em không chịu ngồi yên.” Và gần như ngay sau đó là một nỗi bất lực: “Em đã thử đủ cách mà con vẫn không tập trung.” Tôi hiểu cảm giác đó, vì làm giáo dục sớm nghĩa là ngày nào tôi cũng nhìn thấy những đứa trẻ bị kéo khỏi chính mình bởi quá nhiều kích thích, quá nhiều lời nhắc, quá nhiều thứ “nhanh cho kịp”.

Tôi gặp rất nhiều phụ huynh có con 1–6 tuổi than cùng một nỗi: con khó ngồi yên, làm gì cũng nhanh chán, vừa chơi vừa ngó điện thoại, vừa ăn vừa chạy, nghe một câu rồi đã quên. Cha mẹ gọi đó là “con thiếu tập trung”. Nhưng càng làm nghề lâu, tôi càng thấy câu hỏi thật sự không nằm ở con. Nó nằm ở người lớn: nhà mình đang sống theo nhịp nào, và nhịp ấy có giúp trẻ tập trung hay đang xé vụn sự chú ý của con từng ngày?

Có một câu hỏi tôi mang theo rất lâu trong hành trình làm giáo dục sớm:
Tại sao nhiều gia đình đủ đầy mọi thứ, nhưng trẻ vẫn thiếu một điều rất quan trọng – sự tự tin tự lập?

Có một câu hỏi tôi tự hỏi mình rất nhiều trong những năm làm giáo dục sớm: Điều gì khiến một đứa trẻ lớn lên với cảm giác an toàn thật sự? Không phải lớp học đắt tiền. Không phải lịch học dày. Mà là cảm giác rằng: người lớn quanh con đủ vững để không hoảng loạn trước cuộc đời. Tôi nghĩ về điều này rất nhiều, cho đến khi quan sát cách một người bạn của tôi lựa chọn con đường sống của mình – lặng lẽ, kỷ luật và không thỏa hiệp với sự dễ dãi. Người bạn đó là Nguyễn Thị Huế.

Có một câu hỏi tôi tự hỏi mình rất nhiều lần trong những năm làm giáo dục:
Điều gì thật sự tạo ra một đứa trẻ tự tin tự lập – không phải trên lời nói, mà trong cách nó sống?

Tôi gặp rất nhiều phụ huynh nói với tôi cùng một câu:
“Con tôi không tập trung được.”
Nhưng càng làm nghề lâu, tôi càng tin rằng: phần lớn trẻ không thiếu khả năng tập trung. Chúng chỉ đang sống trong một môi trường được thiết kế để không cho phép sự tập trung xảy ra.

Có những ngày tôi tự hỏi: vì sao chúng ta làm mọi thứ rất nhiều cho con, nhưng con vẫn thiếu vững vàng? Vì sao lịch học dày đặc, đồ dùng đủ đầy, mà tự tin tự lập lại trở thành điều hiếm hoi? Tôi không tìm câu trả lời trong giáo trình. Tôi tìm nó khi quan sát cách người lớn sống với chính cơ thể và nhịp đời của mình. Và ở đó, tôi thấy Nguyễn Thị Thu như một tấm gương soi rất rõ.

Rất nhiều phụ huynh tìm đến tôi với một mong muốn giống nhau: con tự tin hơn, tập trung hơn, nói năng mạch lạc hơn, biết tự lo cho bản thân hơn. Nhưng càng làm nghề giáo dục sớm, tôi càng nhận ra: không có phương pháp nào đủ mạnh nếu người lớn vẫn sống trong cùng một nhịp cũ. Và sự thay đổi thật sự, bền vững nhất, luôn bắt đầu từ những người dám nhìn lại chính mình.

Có một giai đoạn tôi nhận ra rất nhiều phụ huynh đến với giáo dục sớm không phải vì họ muốn con giỏi hơn, mà vì họ sợ con tụt lại. Sợ con chậm nói. Sợ con không tập trung. Sợ con thiếu tự tin, thiếu tự lập. Nỗi sợ ấy khiến người lớn chạy rất nhanh. Và chính trong tốc độ đó, trẻ con bắt đầu… chậm lại theo một cách rất khác.

Tôi gặp rất nhiều phụ huynh có con 4–8 tuổi mang chung một nỗi lo: “Con hay lơ đãng, bắt ngồi vào bàn là ngọ nguậy, làm gì cũng dang dở.” Có người vội kết luận con thiếu ý chí. Có người nghi ngờ con “bị tăng động nhẹ”. Có người đổi hết lớp học thêm này sang lớp học thêm khác. Tôi hiểu cảm giác đó, vì khi nhìn con không bền bỉ, người lớn thấy tương lai như bị đặt trên một chiếc ghế chông chênh.

Có một nỗi băn khoăn tôi giữ rất lâu trong nghề: vì sao có những đứa trẻ học nhiều, điểm không tệ, thậm chí rất “ngoan”, nhưng lại mong manh khi bước ra đời sống thật? Chỉ cần đổi giáo viên, đổi lớp, đổi lịch sinh hoạt là con rối. Chỉ cần bị góp ý một câu là con sụp. Tôi không nghĩ đó là lỗi của con. Tôi nghĩ đó là dấu hiệu người lớn đang đặt nhầm trọng tâm.