Danh mục: Thầy và Bạn bè tôi

Có những ngày tôi đứng giữa lớp học mầm non, nhìn một em bé 3 tuổi loay hoay cài nút áo, rồi tự hỏi:
Vì sao có những đứa trẻ chỉ cần một môi trường đúng là tự lớn lên, còn có những đứa trẻ được người lớn kèm sát vẫn mãi phụ thuộc?

Có một nỗi lo rất phổ biến ở phụ huynh có con 1–6 tuổi: con “khó ngồi yên”, dễ xao nhãng, làm gì cũng dở dang. Ta gọi chung là thiếu tập trung. Nhưng càng đi sâu làm nghề giáo dục sớm, tôi càng thấy điều khiến cha mẹ mệt không phải là chuyện con hiếu động. Mà là cảm giác bất lực: mình đã cố đủ kiểu, vẫn không biết phải bắt đầu lại từ đâu.

Tôi gặp rất nhiều phụ huynh nói với tôi một câu giống nhau: “Em muốn con tự tin tự lập, nhưng bận quá, em không biết bắt đầu từ đâu.” Lạ là, câu này không khác mấy so với lời của các CEO mà bạn tôi, An Phạm, thường gặp: “Anh muốn đội ngũ chủ động, nhưng cứ rời mắt ra là mọi thứ rối.” Tôi viết bài này vì nhận ra một quy luật âm thầm: người lớn muốn con và muốn đội ngũ “tự đứng vững”, nhưng lại đang vô tình xây đời sống theo kiểu “phải có mình mới chạy”.

Tôi viết bài này sau một cuộc trò chuyện rất ngắn với Nguyễn Thị Thu, người bạn làm trong mảng sức khỏe – dinh dưỡng. Chúng tôi không nói về trẻ con. Thu nói về một thứ “kỷ luật thầm lặng” với cơ thể, kiểu kỷ luật không làm ai vỗ tay, nhưng theo người ta suốt đời. Tôi nghe xong thì nghĩ đến các phụ huynh của mình: mỗi lần con nói chậm, mình thường chạy đi tìm kỹ thuật, bài tập, lớp học. Còn nền móng thì… để sau. Và “để sau” đôi khi chính là lý do con mãi chưa bật lên.

Có những giai đoạn tôi gặp phụ huynh mà câu hỏi đầu tiên luôn là: “Cô ơi, con ăn vậy đủ chưa? Sao con thấp quá?”
Và thật lòng, tôi hiểu. Khi con ốm vặt, khi cân nặng chững lại, khi chiều cao đứng im, người lớn sốt ruột là phản xạ tự nhiên.

Có những ngày, tôi nghe phụ huynh nói về “tăng chiều cao” như nói về một cuộc đua. Ly sữa nào đúng. Viên bổ sung nào chuẩn. Thực đơn nào “đủ chuẩn quốc tế”. Và rồi, chỉ cần con thấp hơn bạn cùng lớp một chút, cả nhà lập tức chuyển sang chế độ khẩn cấp.

Có một câu hỏi tôi nghe đi nghe lại suốt nhiều năm làm nghề: “Chị ơi, con em thấp quá, giờ phải làm sao để tăng chiều cao?”

Có một kiểu lo lắng rất quen của phụ huynh có con từ 1–6 tuổi: con ít nói, nói muộn, nói ngọng, hoặc nói được vài từ rồi “đứng lại”. Mọi người bắt đầu chạy đi tìm ứng dụng luyện nói, lớp kỹ năng, flashcard, thậm chí bổ sung đủ loại vi chất với hy vọng “đẩy” con tiến lên nhanh hơn.

Có một câu hỏi tôi gặp lặp lại đến mức… nghe giống nhau từng chữ:
“Chị ơi, em cho con ăn rất kỹ. Sữa, thịt, cá, trứng, rau đủ cả. Mà sao con vẫn hay ốm, ăn chậm, ngủ không sâu, rồi học thì nhanh chán?”

Có một giai đoạn tôi thấy rất nhiều cha mẹ rơi vào một vòng lặp quen thuộc: sáng thì hứa sẽ bình tĩnh, trưa đến lại sốt ruột vì con ăn ít, tối thì gõ Google “thiếu chất gì”, rồi chốt lại bằng một lọ siro, một viên kẹo bổ, hoặc một gói bột “tăng đề kháng”.

Tôi gặp một người bạn làm Đông y và dưỡng sinh cho phụ nữ lãnh đạo. Điều khiến tôi nhớ không phải là kỹ thuật, mà là một nguyên tắc rất “khó chịu” với người nóng ruột: đừng xử lý phần ngọn. Hãy tìm cái gốc làm cơ thể rối nhịp. Và khi mang nguyên tắc ấy về thế giới của phụ huynh có con 1–6 tuổi, tôi chợt thấy: câu chuyện tăng chiều cao của trẻ cũng đang bị chúng ta kéo về phần ngọn quá nhiều.

Nhiều phụ huynh hỏi tôi về tăng chiều cao với một tâm thế rất giống nhau: “Con thấp hơn bạn, giờ mình phải bù gấp bằng sữa gì, canxi gì, thuốc gì?” Tôi hiểu nỗi sốt ruột đó. Nhưng càng làm giáo dục sớm lâu, tôi càng tin: chiều cao không phải cuộc đua bổ sung, mà là bài toán “đúng thời điểm – đúng nhịp – đúng nền”.