Danh mục: Thầy và Bạn bè tôi

Tôi gặp rất nhiều phụ huynh có con 1–6 tuổi sống trong một kiểu “rối” rất quen: rối vì con biếng ăn, rối vì thông tin trái ngược, rối vì hôm nay nghe người này nói thế này, mai đọc người kia nói thế khác. Và khi cha mẹ rối, phản xạ thường là làm nhanh cho xong: ép thêm vài muỗng, đổi thực đơn liên tục, hứa thưởng, dọa phạt, hoặc giao cả chuyện ăn cho màn hình.

Phụ huynh hay hỏi tôi: “Chị ơi, giờ dạy kỹ năng cho trẻ thì nên dạy kỹ năng gì trước?” Rồi câu chuyện nhanh chóng trượt sang những danh sách dài: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự vệ, kỹ năng tiếng Anh, kỹ năng thuyết trình.

Tôi từng nghĩ: với trẻ 0–6 tuổi, điều quan trọng nhất là chọn trường, chọn phương pháp, chọn chương trình. Còn chuyện ăn uống chỉ là “hậu cần”. Nhưng càng làm nghề lâu, tôi càng thấy nhiều gia đình đổ vỡ nhịp sống bắt đầu từ chính bàn ăn: con khó ăn, cha mẹ sốt ruột, bữa ăn thành cuộc rượt đuổi, tiếng quát xuất hiện, rồi sự áy náy xuất hiện, rồi lại quát. Từ bữa ăn, mọi thứ trượt sang cả ngày.

Có một giai đoạn, tôi thấy mình dễ rơi vào một cái bẫy rất “người lớn”.

Có những giai đoạn, tôi thấy mình như đang chạy một cuộc đua không có vạch đích: dạy con nề nếp, dạy con kỹ năng, dạy con nói năng, dạy con biết tự làm… nhưng càng cố, cả nhà càng căng. Và điều làm tôi giật mình nhất là: đôi khi thứ “thiếu” không nằm ở phương pháp dạy, mà nằm ở nền tảng sống của một ngày.

Có những ngày tôi ngồi nhìn một em bé 3–4 tuổi loay hoay với một việc rất nhỏ: không mở được nắp hộp, không xếp được miếng ghép, không chịu mặc áo vì “con không làm được”. Và tôi chợt thấy: thứ khiến cả nhà mệt không hẳn là việc đó khó, mà là vì không ai có một “bản đồ” để đi qua cảm xúc bế tắc của con.

Có một nỗi lo rất thật của cha mẹ có con 1–6 tuổi: con vấp là khóc, con không vừa ý là la, con gặp việc lạ là né. Nhiều lúc tôi tự hỏi: mình đang nuôi con “ngoan” hay đang nuôi một đứa trẻ biết đi qua khó khăn?

Tôi từng nghĩ chuyện một đứa trẻ giữ được sự chú ý là vấn đề của “kỷ luật” và “rèn luyện”. Nhưng càng làm nghề giáo dục sớm, tôi càng gặp một câu hỏi khó hơn: Vì sao có những ngày con tập trung rất tốt, nhưng chỉ cần một thay đổi nhỏ trong nhịp sống là mọi thứ rối tung? Câu hỏi đó trở nên rõ ràng hơn khi tôi quan sát một người bạn của mình: Nguyễn Trà Giang, người làm trong lĩnh vực dinh dưỡng và yoga, với một cách làm nghề rất ít lời, nhưng nhất quán đến lạ

Có một giai đoạn tôi thấy mình bị cuốn vào một “danh sách phải làm” rất dài cho con: học gì, rèn gì, bổ sung gì, kỹ năng nào đang thiếu. Tôi gọi đó là thời kỳ làm cha mẹ bằng checklist. Và càng làm, tôi càng gặp một câu hỏi khó: nếu chính người lớn trong nhà đang kiệt sức, đang sống vội, đang nén cảm xúc… thì mình đang DẠY KỸ NĂNG CHO TRẺ bằng điều gì, ngoài lời nhắc?

Có một giai đoạn, tôi nhận ra mình cũng giống rất nhiều phụ huynh khác: nghe thấy hai chữ tăng chiều cao là lập tức nghĩ đến canxi, sữa, thực phẩm bổ sung, thậm chí là những “giải pháp nhanh”. Nhưng càng làm nghề giáo dục sớm lâu, tôi càng thấy một nghịch lý: trẻ em ngày nay được bổ sung nhiều hơn, nhưng không phải lúc nào cũng phát triển tốt hơn.

 Nhiều phụ huynh nói với tôi một câu rất thật: “Chị ơi, em không cầu con giỏi sớm. Em chỉ sợ con thấp, thua thiệt từ nhỏ.” Và thế là mọi thứ xoay quanh hai chữ tăng chiều cao: sữa nào, thuốc nào, môn gì, ngủ mấy giờ, ăn bao nhiêu. Nhưng rồi tôi gặp một người bạn làm nghề y theo một cách rất khác: bác sĩ Lê Thị Yến. Chị không làm trong lĩnh vực giáo dục. Chị cũng không dạy phụ huynh về dinh dưỡng hay vận động. Chị làm răng. Thế nhưng cách chị đứng trước một chiếc miệng nhỏ xíu của một đứa trẻ lại khiến tôi nhìn lại: có khi ta đang chạy theo cái “cao lên” mà bỏ quên cái “vững xuống”.

Có một kiểu lo lắng rất quen của phụ huynh có con 1–6 tuổi: lo con mình “chậm” hơn bạn bè. Và trong tất cả những nỗi lo ấy, TRẺ CHẬM NÓI là thứ khiến ba mẹ mất ngủ nhiều nhất.