“Thầy và bạn bè tôi” là chuyên mục tôi dành để giới thiệu những con người có thật đã dạy tôi, bằng chính cuộc đời họ, những bài học mà tôi mang về dùng cho việc nuôi dạy trẻ 0-6 tuổi. Ba người đầu tiên: bác sĩ Lê Xuân Dương dạy tôi rằng sức khỏe của con là một hệ thống chứ không phải một đơn thuốc; anh Nguyễn Bảo Bằng cho tôi thấy một chiếc nhãn người lớn dán lên đứa trẻ có thể sống suốt 30 năm; và thầy Phạm Thành Long nhắc tôi rằng con không lớn lên theo lời cha mẹ nói, mà theo dáng cha mẹ sống. Bài này là tấm bản đồ của chuyên mục, để Bạn chọn đúng câu chuyện mình đang cần.
Không ai nuôi một đứa trẻ một mình. Không một người mẹ nào. Không một người cha nào. Ngạn ngữ châu Phi có câu mà người làm giáo dục nào cũng thuộc: “Cần cả một ngôi làng để nuôi lớn một đứa trẻ.” Suốt 17 năm làm giáo dục, tôi may mắn có một “ngôi làng” như thế quanh mình: những người thầy, những người bạn gặp nhau trên cùng một hành trình học tập, mỗi người giỏi một cửa, mỗi người cầm một mảnh của bức tranh nuôi dạy con. Chuyên mục này là nơi tôi dẫn Bạn đến gõ cửa từng người.
Bác sĩ Lê Xuân Dương: người dạy tôi rằng sức khỏe của con là một hệ thống
Bác sĩ chuyên khoa I Lê Xuân Dương làm Tai Mũi Họng, Nhi khoa và Dinh dưỡng Nhi, đã đồng hành cùng gần 5.000 em bé 0-6 tuổi. Anh sinh năm 1987 ở một vùng quê thuần nông Thái Bình, trượt đại học Y lần đầu, đi phụ hồ để ôn thi lại, và đỗ. Điều tôi quý nhất ở anh không phải tấm bằng loại giỏi, mà là hai nguyên tắc anh giữ như giữ lửa: “Sức khỏe là một hệ thống, không phải một đơn thuốc” và cam kết không bán nỗi sợ cho cha mẹ.
Bài học anh trao cho Bạn nằm trong câu hỏi mà mọi cha mẹ có con biếng ăn đều từng thức đêm với nó: khi nào cần đi khám, khi nào cần sửa lại bàn ăn? Tôi đã viết trọn câu trả lời trong bài nuôi con khỏe mạnh 0-6 tuổi: Bạn không cần hoàn hảo, chỉ cần gõ đúng cửa. Nếu nỗi lo của Bạn đang nằm ở cái cân và bát cơm, hãy bắt đầu từ cánh cửa này.
Anh Nguyễn Bảo Bằng: người cho tôi thấy một câu nói có thể sống 30 năm trong một con người
Anh Bằng là huấn luyện viên thể hình, người sáng lập NBB GYM, bố của 5 đứa con. Nhưng trước đó rất lâu, anh là cậu bé lớp 4 bị hở van tim, được miễn thể dục suốt thời đi học, và lớn lên với một niềm tin đóng đinh: “cơ địa mình yếu, đừng bao giờ vận động mạnh”. Chiếc nhãn ấy đè lên anh gần 30 năm, cho đến năm 33 tuổi anh tự tay gỡ nó và giành 2 huy chương bạc thể hình chỉ sau 8 tháng tập luyện.
Bài học anh trao cho Bạn nằm ở khoảng giữa của câu chuyện: gần ba thập kỷ một con người sống nhỏ hơn chính mình, chỉ vì một câu nói được gieo vào những năm đầu đời. Con của Bạn đang ở đúng những năm đó. Tôi kể trọn hành trình này trong bài Nguyễn Bảo Bằng: 30 năm gỡ nhãn “cơ địa yếu” và câu trả lời cho cha mẹ đang hỏi con nhút nhát phải làm sao. Nếu Bạn từng buột miệng “con bé nhà em nhút nhát lắm”, bài này dành cho Bạn.
Thầy Phạm Thành Long: người thầy dạy bằng đời sống thay vì bằng lời
Thầy Long là luật sư sáng lập Công ty Luật Gia Phạm, nhà đào tạo có số lượng học viên đông nhất Việt Nam, và là người thầy trực tiếp của tôi trong chương trình huấn luyện IPS. Năm 2014, thầy đi bộ xuyên Việt không mang theo một đồng nào, tin rằng nơi đâu trên dải đất này cũng có một mái nhà sẵn lòng cho mình dừng chân. Ở tuổi gần năm mươi, thầy vẫn bơi, đạp xe, chạy trên những đường đua ba môn phối hợp.
Bài học thầy trao cho Bạn gói trong một câu tôi chép từ buổi học đầu tiên: “Khi bị bóp chặt, quả cam chỉ chảy ra thứ vốn đã có sẵn bên trong nó.” Điều cha mẹ rót vào con những năm 0-6 tuổi, bằng chính đời sống của mình chứ không phải lời răn dạy, là thứ sẽ chảy ra khi cuộc đời thử thách con. Tôi viết trọn bài học ấy trong bài thầy Phạm Thành Long: người đi bộ xuyên Việt không mang theo tiền và bài học làm gương cho con. Nếu Bạn đang mỏi miệng nhắc con mà con không đổi, cánh cửa này dành cho Bạn.
Vì sao tôi viết chuyên mục này thay vì chỉ viết về Montessori?
Vì một đứa trẻ không lớn lên trong một phương pháp. Nó lớn lên giữa những con người. Tôi làm giáo dục theo Montessori, lo phần trí tuệ và tâm hồn của trẻ, nhưng tôi biết rõ giới hạn của mình: tôi không phải bác sĩ để nói về cái ăn cái ngủ, không phải huấn luyện viên để nói về cơ bắp và ý chí của người trưởng thành. Thay vì nói thay họ, tôi chọn dẫn Bạn đến gặp thẳng những người thật, việc thật, mỗi người canh một cánh cửa: bác sĩ Dương canh cửa THÂN, câu chuyện anh Bằng canh cửa LỜI NÓI, thầy Long canh cửa TẤM GƯƠNG. Còn tôi, người viết những trang này, xin nhận phần kể chuyện trung thực và chỉ đường.
Một điều tôi giữ làm luật cho cả chuyên mục: mọi nhân vật đều là người thật với tư liệu công khai kiểm chứng được, mọi câu trích dẫn đều nguyên văn, và không có bài nào bán cho Bạn một nỗi sợ. Niềm tin của cha mẹ rất đắt. Tôi không tiêu nó vào việc làm Bạn hoảng hốt.
Lời kết: ngôi làng của Bạn bắt đầu từ một cánh cửa
Ba con người, ba cánh cửa, một ngôi làng nhỏ cho hành trình nuôi con của Bạn. Chuyên mục này sẽ còn dài thêm, vì tôi vẫn đang đi học và vẫn đang gặp những con người đáng để kể. Còn hôm nay, Bạn chỉ cần chọn một cánh cửa đang gần nỗi lo của mình nhất mà gõ.
Không ai nuôi con một mình. Và Bạn cũng không phải làm thế.
P/S: Nếu Bạn chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy tự hỏi: đêm qua mình mất ngủ vì điều gì? Bát cơm của con: gõ cửa bác sĩ Dương. Tính nhút nhát của con: gõ cửa câu chuyện anh Bằng. Chính mình chưa làm gương nổi: gõ cửa thầy Long. Cửa nào cũng mở sẵn rồi.
Câu hỏi thường gặp về chuyên mục “Thầy và bạn bè tôi”
Chuyên mục “Thầy và bạn bè tôi” là gì?
Là nơi Nguyễn Huỳnh Thu Trúc giới thiệu những con người có thật đã dạy chị những bài học giá trị, được kể lại dưới góc nhìn dành riêng cho cha mẹ có con 0-6 tuổi, kèm tư liệu công khai kiểm chứng được.
Ba bài học đầu tiên của chuyên mục là gì?
Sức khỏe của con là một hệ thống chứ không phải đơn thuốc (bác sĩ Lê Xuân Dương); một chiếc nhãn dán lên trẻ có thể sống 30 năm (anh Nguyễn Bảo Bằng); con lớn lên theo dáng cha mẹ sống chứ không theo lời cha mẹ nói (thầy Phạm Thành Long).
Các nhân vật trong chuyên mục có thật không?
Có. Mọi nhân vật đều là người thật với trang giới thiệu công khai, câu trích dẫn nguyên văn và thành tích kiểm chứng được. Chuyên mục cam kết không dựng chuyện và không bán nỗi sợ.
Tôi nên đọc bài nào trước?
Chọn theo nỗi lo gần nhất của Bạn: con biếng ăn, hay ốm thì đọc bài về bác sĩ Dương; con nhút nhát, hay bị chê thì đọc bài anh Bằng; muốn con tự giác mà nhắc mãi không đổi thì đọc bài thầy Long.
Về tác giả: Nguyễn Huỳnh Thu Trúc là founder hệ thống Clover Montessori (Early Learning Center), với khoảng 17 năm làm giáo dục và hơn 200 bộ giáo cụ Montessori được xây dựng cho trẻ 0-6 tuổi. Chị viết blog tại trucvietnam.com để đồng hành cùng cha mẹ có con 0-6 tuổi.
